We danken hierbij ook dokter Blanken te Antwerpen, mijn broer dr. Specialist Michel Van Loo , traumatoloog (Het Rode Kruis Kaai 142 Antwerpen), dr. Berger (ZNA Middelheimziekenhuis). Alsook de beroepsvereniging Unie van Zelfstandige Kinesisten. Door hun uitleg en documentatie heb ik de volgende samenvatting van documentatie kunnen uitschrijven.

Ken uw nek

De artsen en kinesitherapeut die mijzelf voor mijn whiplash vroeger hebben behandeld, gaven me de volgende raad: je moet weten wat de bouwstenen zijn van nek en rug. Je verstaat anders je pijn niet. Het niet verstaan van pijn duwt sommige mensen in de richting van een depressie.

De wervelkolom telt 32 wervels, waaronder 7 nekwervels. Van elkaar gescheiden door de tussenwervelschijven. De tussenwervelschijf is een ring van kraakbeen rond een zachte kern.

Door middel van de tussenwervelschijven kan de wervelkolom bewegen. Anders konden rug en nek niet bewegen. De wervels kunnen ook ten opzichte van elkaar bewegen dankzij de facetgewrichtjes (gewrichtvlakjes tussen de wervels). De tussenwervelschijven zijn als het ware schokdempers.

Rond de wervelkolom zijn er spieren en ligamenten. De wervelkolom omgeeft en beschermt het ruggenmerg, een streng van zenuwweefsel waaruit zenuwen ontspringen. Uit elke wervel vertrekt een paar zenuwen ( “zenuwwortels”) via de tussenwervelgaten. De zenuwen die ter hoogte van de hals ontspringen, lopen naar de schouders en de armen. Dit verklaart klachten van tintelingen, voos gevoel.

Bloedtoevoer naar de hersenen verloopt in deze streek.

Mogelijke oorzaken

Nekklachten kunnen te wijten zijn aan de verschillende structuren: tussenwervelschijven,facetgewrichtjes, spieren, ligamenten…

Met de jaren worden de tussenwervelschijven minder dik en neemt de afstand tussen de wervels af.

Op de wervels en facetgewrichtjes vormen zich botwoekeringen of “osteofyten”. De slijtage ten hoogte van de wervels uit zich soms in een malend geluid wanneer men het hoofd draait, alsof er gaan wordt vermalen. Door de slijtage van de nekstructuur kan de nek minder beweeglijk worden en kan er pijn ontstaan.

Soms valt duidelijk te achterhalen waar de pijn vandaan komt. In de praktijk is dit soms niet mogelijk, zelfs niet na doorgedreven medisch onderzoek.

Vindt men geen echte oorzaak , dan heeft men het doorgaans over “aspecifieke” nekklachten. Dit geld voor meerderheid van de patiënten die met nekpijn naar de huisarts gaan. Wie nekklachten heeft zonder dat een specifiek voorval ( schok, verkeerde beweging, langdurige slechte houding …) de pijn heeft uitgelokt, denkt vaak dat er iets beschadigd is in zijn nek. Toch kan nekpijn ook opduiken bij mensen met normale röntgenfoto’s. Bovendien zijn de “afwijkingen” die eventueel op de foto’s te zien zijn, niet noodzakelijk de oorzaak van de pijn. Nogal wat mensen hebben nooit nekpijn, hoewel ook hun nek duidelijke tekenen van slijtage vertoont. De medische diensten van mutualiteiten, verzekeringsmaatschappijen, stellen soms ten onrechte dat er geen vergoeding voor de pijn moet plaatsvinden want er was een voorafbestaande toestand. Dit is dikwijls een onrechtvaardige conclusie. Het leidt tot misverstanden. In de rechtspraak onderkennen sommige rechters niet deze nuance. Men kan van de rechtbanken niet verwachten dat zij thuis zijn in medische onderwerpen. Sommige expertiseverslagen zijn onduidelijk. Er wordt vakjargon gebruikt.

Nekklachten duiken meestal vrij abrupt op. Vaak klaagt de patiënt behalve van pijn ook van nekstijfheid en kan hij zijn hoofd maar moeilijk draaien. Na een periode van rust blijkt de nekpijn vaak erger. De botwoekeringen of osteofyten die zich geleidelijk aan vormen, kunnen leiden tot een vernauwingen van de tussenwervelgaten waarlangs de zenuwen aan het ruggenmerg ontspringen. Dit fenomeen kan resulteren in een “radiculopathie” ( geknelde zenuw), wat gevoeligheid, tintelingen en pijn in arm en hand kan veroorzaken. Een geknelde zenuw kan ook te wijten zijn tussenwervelschijf uit zijn normale positie wordt geperst, kan die druk gaan uitoefenen op de zenuw. Soms drukken de osteofyten op het ruggenmerg, wat neurologische aandoeningen tot gevolg hebben. Dit fenomeen heet “ myelopathie” ( ruggenmergziekte) en kan zich uiten in verzwakte benen en evenwichtsstoornissen. In nog zeldzame gevallen oefenen de osteofyten druk uit op de wervelslagader. Wanneer de bloedtoevoer naar de hersenen in de gedrang komt, kan de patiënt duizelig worden en een zwart waas voor de ogen krijgen. Soms gaat nekpijn gepaard met een “torticollis” ( ook wel scheefhals of draaihals genoemd), een pijnlijke spierkramp met een buiging van de hals tot gevolg ( het hoofd is naar één zijde gekanteld). Een torticollis manifesteert zich vaak ’s ochtends bij het ontwaken. de precieze oorzaken zijn niet bekend. Het mag dan al een pijnlijke aangelegenheid zijn, meestal is het een “onschuldig” probleem dat na enkele dagen of weken verdwijnt. Gebroken nekwervels zijn uiterst zeldzaam, zelfs bij patiënten die na een ongeval op de spoeddienst belanden en klagen over hevige nekpijn ( bij slechts 3.5% van deze mensen is er sprake van een breuk). Aspecifieke nekklachten mogen bij de meeste mensen dan al verdwijnen binnen een paar weken, het komt ook voor dat ze langer duren. Men heeft het dan over chronische pijn (in tegenstelling tot acute pijn, die hooguit enkele weken aanhoudt).

Medische beeldvorming: zelden nuttig

Indien u arts raadpleegt , zal die vragen hoe en wanneer de nekpijn is opgedoken en wat uw medische voorgeschiedenis is( ziektes, behandelingen, medicijnen …). Hij zal uw nek onderzoeken, de wervels en pijnlijke plekken betasten, uw reflexen testen enz. Bedoeling is uit te maken of bijkomend onderzoek al dan niet zinvol is. Vaak verwachten de patiënten dat hun arts hen zal doorverwijzen naar een radioloog. Maar röntgenonderzoek mondt maar zelden uit in efficiëntere specifieke behandelingen. Over het algemeen is er geen of nauwelijks verband tussen de nekklachten en de degeneratieve ( zeg als leek maar gerust sleet) wijzigingen die tijdens onderzoeken met een röntgentoestel of scanner veelal aan het licht komen. De medische beeldvorming mag dan al letsels aan het licht brengen, ze stelt de arts doorgaans niet in staat een duidelijke link te leggen tussen de pijnlijke symptomen en de letsels die te zien zijn. Iedereen die nekpijn heeft stelselmatig naar de radioloog sturen, is dus geen goed idee volgens vele gerechtsdeskundigen. Dezen stellen dat de kans bestaat dat er sporen van slijtage te zien zijn die de patiënt alarmeren en stress bezorgen. En laat stress nu net een factor zijn die nekpijn in de hand kan werken! Medische beeldvorming valt dus maar in specifieke gevallen aan te raden: bijvoorbeeld bij intense pijn na een verwonding, indien de pijn erger wordt of indien bepaalde symptomen de arts verontrusten.

Behandelingen en oplossingen

Aan (para) medische behandelingen geen gebrek: die zijn er in soorten. Helaas: als er voor een aandoening massa’s behandelingen bestaan, betekent dat vaak dat geen enkele behandeling beter dan de andere of zelfs maar doeltreffend is gebleken. Een overzicht.

Geneesmiddelen

Wie nekpijn heeft, kan een pijnstiller nemen. Doorgaans gaat de voorkeur uit naar paracetamol, hoofdzakelijk wegens het beperkte risico op bijwerkingen. Niet –steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s) zoals naproxen, ibuprofen of discofenac zijn ook een optie. Orale inname van deze ontstekingsremmers kan evenwel leiden tot ernstige bijwerkingen, zolas bloedingen in maag en darmen. De pijnlijke zones insmeren met een zalf die zo’n ontstekingremmer bevat, kan een alternatief zijn omdat het risico op ongewenste neveneffecten dan kleiner is. Er bestaan zalven op basis van ketoprofen of ibuprofen. De arts kan nog andere medicijnen voorschrijven: in gaval van pijnlijke krampen bijvoorbeeld spierontspanners zoals diazepam ( een kalmeermiddel).

Aan patiënten met chronische pijn schrijven sommige artsen wel eens een antidepressivum als amitriptyline voor. Soms neemt men zijn toevlucht tot injecties, bijvoorbeeld tot intraveneuze injecties met methyprednisolone( een corticosteroïde) na een whiplash of tot intramusculaire injecties met lidocaïne ( een pijnstiller) bij chronische pijn. Of geneesmiddelen echt helpen tegen nekpijn, is echter niet erg duidelijk. Weinig studies hebben het effect ervan op dit specifieke probleem onderzocht.

Vaak maakt men dus een extrapolatie op basis van studies rond andere aandoeningen ( rugpijn bijvoorbeeeld).

Oefeningen

Lange tijd kregen patiënten met nekklachten het advies een halskraag te dragen om hun nek te laten rusten. De minerva, vrij te koop in de apotheek. Een whiplash hierdoor genezen is te betwijfelen. In mensentaal: de nekspieren worden er na verloop van tijd slapper door. Momenteel adviseert men hen veeleer om in de mate van het mogelijke door te gaan met hun normale activiteiten en nekoefeningen te doen om de nek opnieuw beweeglijk te maken, de spieren te versterken, nekstijfheid tegen te gaan en zo bij te dragen tot genezing. Studies wijzen uit dat oefeningen kunnen helpen. In theorie moet uw kinesist u kunnen vertellen welke oefeningen in uw geval het meest aangewezen zijn.

Mobilisaties en manipulaties

Chiropractors, osteopaten en kinesisten gebruiken onder meer technieken uit de manuele theorie, waaronder manipulaties en mobilisatie. Een “manipulatie” is een korte en zeer snelle beweging die door de therapeut op een of meerdere gewrichten wordt toegepast. Onder invloed van die krachtige impuls wijken de gewrichtsvlakken bruusk uit elkaar. Vandaar heet typische krakende of knakkende geluid dat vaak te horen is ( hetzelfde geluid hoort u wanneer uw vingers laat kraken. Chiropractors maar tevens osteopaten en sommige kinesisten gebruiken vertebrale manipulatie bij musculoskeletale aandoeningen en dus ook bij nekklachten. Mobilisaties zijn herhaalde, progressive en soepele bewegingen zonder impuls. Osteopaten , kinesisten en ook chiropractors maken er gebruik van .

Of deze technieken efficiënt zijn om nekpijn te verlichten, blijft omstreden. Uit recente gegevens die men me heeft bezorgd, blijkt evenwel dat manipulaties en/of mobilisaties nuttig kunnen zijn bij nekpijn, op voorwaarde dat men ze combineert met nekoefeningen. In het verleden zijn enquêtes verricht bij patiënten die voor nekklachten behandeld werden door een chiropractor . Een meerderheid voelde zich geholpen. Idemdito degenen die een osteopaat bezochten. Een bevraging van bezoekers van de kinesitherapeuten wees uit dat de patiënten globaal gezien tevreden waren.

De vertebrale manipulaties ( die met het krakende geluid) kunnen in theorie ernstige neveneffecten hebben. Maar dit zijn zeer zeldzaam.

Tractie

Tractie is en techniek die vooral door kinesisten wordt gebruikt. De therapeut oefent manuele tractie uit op de nekwervels of gebruikt een mechanisch systeem. Het gaat vooral om intermitterende tractie ( trekken-loslaten-trekken…), niet om continue tractie. Bij gebrek aan follow-up lange termijn weten we evenwel niet of een hoelang het eventuele weldadige effect aanhoudt. Er bestaat contradictie over.

Elektrotherapie

Vooral kinesisten hanteren methodes die gebruik maken van elektrische stroom: spierstimulatie ( zenuwen worden door de huid heen geprikkeld met behulp van elektrische stroom), gepulseerde of permanente elektromagnetische velden… Het nut van deze technieken om nekpijn te behandelen is twijfelachtig. Om daar zekerheid over te hebben, zijn er meer en betere studies nodig. Idem dito voor Low Intensity Laser Therapy ( behandeling met een softlaser): een paar studies wijzen op een gunstige effect bij acute of chronische nekpijn, maar er zijn meer studies nodig.

Warmte of koude

Thermotherapie ( het therapeutische gebruik van warmte ) is een klassieke methode om nekpijn te bestrijden. Met name de kinesisten gebruiken diverse technieken ( infraroodlampen, warme paraffine, kompressen…),. Men kan ook proberen om de pijn te verlichten met “ crytherapie”( koudetherapie): soms gaat het om ijs dat in een doek is gewikkeld , soms om meer geavanceerde systemen, zoals het verstuiven van koolzuurgas. Gegevens die zwart op wit bewijzen in welke mate thermotherapie of crytherapie helpt bij nekpijn, zijn er volgens de publicaties in medische tijdschriften niet.

Acupunctuur

Volgens recente gegevens is acupunctuur nuttig bij chronische nekpijn, althans op korte termijn. Het is evenwel onduidelijk of het effect te danken is aan een specifieke, fysiologische werking van de acupunctuur dat wel of er gewoonweg sprake is van een krachtig placebo-effect ( in dat geval zou men hetzelfde resultaat boeken indien men de naalden om het even waar zou steken in plaats van op de klassieke acupunctuurpunten)

Massage

Vaak raadt men massage aan voor whiplash patiënten. Sommige adviseren zelfs om “essentiële oliën” op basis van planten te gebruiken of zalven met menthol en kamfer. Sommige producten kunnen doordringen in het bloed en bij langdurige gebruik ongewenste effecten teweegbrengen. Zoals allergie. Massage op zich kan wellicht gaan kwaad. Het is helemaal niet zeker dat het genezingsproces er sneller door loopt. Het doet wel deugd.

Relaxatie

Men vermoedt dat stress nekpijn in de hand werkt, omdat door stress de spieren kunnen verkrampen. Een methode die vaak wordt gebuikt , is “biofeedback”. Eerst draagt een patiënt een tijdlang een toestel dat de spierspanning meet. Een geluidssignaal of lampje geeft aan in welke mate de spieren samentrekken. Zo kan de patiënt controleren in hoeverre hij de relaxatietechniek correct toepast. Naarmate de patiënt bedrevener wordt, kan hij geleidelijk aan zonder het toestel. Maar het is niet bewezen dat deze techniek efficiënt is om nekpijn te bestrijden. Dit hoeft nog uiteraard te betekenen dat hij niet werkt: we weten het gewoon niet.

De juiste houding

Men gaat ervan uit dat een slechte houding aan de basis kan liggen van nekpijn. Vooral mensen die kantoorwerk doen, raadt men aan om te zorgen voor een voldoende werkvlak, zodat de nek niet voortdurend gebogen is. Ook wie achter een computerscherm zit, moet erop letten dat hij het hoofd mooie recht houdt. Er zijn zelfs speciale stoelen te koop die een optimale houding in het hand zouden werken en/of de spieren zouden versterken, wat dan weer nekklachten en rugklachten moet tegengaan. Niemand weet of dit alles echt helpt tegen nekpijn. Wat er ook van zij, het lijkt vanzelfsprekend dat de goede zithouding, met het hoofd op de juiste hoogte, beter is dan de slechte houding. Waarschijnlijk is het ook zinvol om geregeld een pauze in te lassen en wat te bewegen. Diverse studies linken bepaalde psychologische factoren aan een toegenomen risico op nekpijn: zeer veeleisend werk, geen vat op de eigen arbeidsomstandigheden, psychologische strubbelingen op kantoor…

Goed slapen

Als het over nekpijn gaat, wijst men vaak met een beschuldigende vinger naar “slechte” hoofdkussens of zelfs “slechte” matrassen. Er zijn tal van speciale kussens te koop ( nekkussens, orthopedische kussens, ergonomische kussens…), die vaak worden voorgesteld als het wondermiddel tegen nekpijn. Sommige worden zelfs nadrukkelijk aanbevolen door gezondheidswerkers. Bekijken we de studies die een antwoord zouden moeten opleveren, dan moeten we evenwel vaststellen dat er geen betrouwbare gegevens zijn om uit te maken of dit allemaal klopt en of het al dan niet zinvol is om deze producten te kopen. Een hoofdkussens dat uw hoofd comfortabel ondersteunt, lijkt ons natuurlijk beter dan een kussen dat dit niet doet. Het ideale kussens kan er anders uitzien naargelang u op uw rug, buik of zij slaapt. Over de rol van de matras bij het opduiken of voorkomen van nekpijn, zijn er mindere gegevens dan over hoofdkussens. Advocaat Ward Van Loo deed na zijn oude nekkneuzing zijn aankoop , net zoals zijn whiplash-cliënten, bij de Blessur-o-Theek, Jan Van Rijswijcklaan Antwerpen.

Opvoeding

Soms raadt mijn broer dokter Michel Van Loo aan de patiënt “op te voeden”. Hij leert dan meer over de anatomie van de nek, technieken om de pijn te verminderen, het verschil tussen slechte en goede houdingen, nuttige oefeningen, de rol van bepaalde psychologische factoren enz. in België bestaan er in ziekenhuizen en hospitalen rugscholen die het op deze manier aanpakken en waar ook patiënten met nekpijn welkom zijn. Advocaat Ward Van Loo hoort van zijn whiplash-cliënten al jarenlang niets dan lof over dr. Blanken ( Nottebohm Kliniek Antwerpen). Deze heeft een rugschool. Er bestaan nog andere rugscholen die vermeld worden in mijn expertise-vergaderingen. Ik verneem van mijn cliënten dat de cursussen worden gegeven door een multidisciplinair team: een specialist, een kinesist, een psycholoog, en ergotherapeut …Of de resultaten die deze scholen boeken met nekpatiënten de verwachtingen inlossen? Daardoor lopen de meningen uiteen. Ik ben van mening dat men beter niet op eigen houtje naar een fitness centre gaat. Bij dokter Blanken heb ik gezien hoe patiënten op dezelfde en betere fitnesstoestellen door medisch onderlegde personen worden begeleid en gecoacht. In dezelfde leuke sfeer als een fitnessroom.

Chirurgie : “zelden nodig” zeggen de experten en wetsdokters met wie ik veelvuldig heb vergaderd tijdens mijn verdedigingen van slachtoffers.

De meeste experten raden de ‘Bonati methode’ af. Het is een therapie door een Amerikaanse dokter die in een Antwerps hotel systematisch reclame komt maken voor zijn whiplash therapie in Florida. Ik werd als letselschade-advocaat uitgenodigd. Tot mijn verwondering bleek het veeleer een commerciële show van een Amerikaanse chirurg. Ik heb ter plaatse beslist niet te spreken. Tijdens de vragenronde maakten onze Belgische dokters solidair brandhout van zijn uiteenzetting. Dokter Bonati liet een aantal Nederlandse patiënten een getuigenis afleggen van hoe goed zij het in Florida bij dokter Bonati hadden gehad. Hun klachten waren volledig verdwenen. Het kwam erop neer dat een uitholling gebeurt van sommige delen van de nek.

Er worden in België meer behoudsgezinde operaties uitgevoerd. Ik sprak hierover met dr. Herregodts tijdens expertises. Alsook met dr. Brabants, gerechtsdeskundige, tijdens een congres voor RIZIV-accreditering. Ik dank hen voor het geduld om me als niet- medicus wegwijs te maken in de materie van whiplash heelkundige ingrepen.

Een heelkundige ingreep is zelden nodig. Soms stelt men een operatie voor wanneer een geknelde zenuw hinderlijke symptomen veroorzaakt die niet verdwijnen. Ook wanneer het ruggenmerg wordt samengedrukt , adviseert men soms een operatie, afhankelijk van de aard van de symptomen. Over de voor- en nadelen van chirurgie bij nekpijn zijn evenwel weinig betrouwbare gegevens voorhandelen. De zeldzame degelijke studies waarvoor de dokters thans beschikken, zijn niet bepaald bemoedigend. Uit een studie die het effect van chirurgie en niet-operatieve behandelingen vergeleek bij patiënten met radiculopathie ( beknelling van de zenuwwortels) kwam geen relevant verschil in het voordeel van chirurgie naar voren met betrekking tot de evolutie van de pijn in een tijdsbestek van één jaar. Een andere studie , die de patiënten volgde gedurende twee jaar, kwam tot dezelfde slotsom voor samendrukking van het ruggenmerg (myelopathie). In het licht van deze resultaten is het wellicht raadzaam om enige terughoudendheid aan de dag te leggen en enkel een operatie te overwegen als er geen andere oplossing is.

Tot zover mijn vrije interpretatie als niet-medicus. In de hoop de rechtzoekende iets te kunnen bijbrengen.

Ward Van Loo – advocaat

Voor de Kamer van de Arbeidsrechtbank te Antwerpen van het arrondissement Antwerpen:

Zijn ter openbare terechtzitting, van * vrijwillige verschenen:

1. *, geboren op *, * van beroep, wonende te * Eiser

Vertegenwoordigd door zijn advocaat Ward Van Loo, Jan Van Rijswijcklaan 164 te 2020 Antwerpen, advocaat.ward.van.loo@skynet.be, ref. *

En 2. De verzekering tegen arbeidsongevallen N.V. *,adres: *

Verweerster Vertegenwoordigd door haar advocaat, *

De comparanten verklaren vonnis te verlangen omtrent het navolgend geschil.

Eerste comparant was het slachtoffer van een arbeidsongeval.

Dit is gebeurd in datum van * Eerste comparant was in dienst van de werkgever * Voor arbeidsongevallen verzekerd bij verweerster onder contractnummer * Verwerende partij kwam reeds tussen in het kader van de arbeidsongevallenwetgeving.

Het ongeval werd als arbeidsongeval erkend. Verweerster heeft bepaalde medische kosten betaald en vergoedingen TWO. Totdat zij, naar het oordeel van eerste comparant evenwel ten onrechte, op *, heeft gesteld dat de arbeidsongeschiktheid

De behandelende artsen en een …………. dokter, specialist evaluatie letselschade en traumatoloog, stellen dat de beslissing van de arbeidsongevallenverzekeraar en haar medische dienst onjuist zijn.

Eerste comparant is nog steeds arbeidsongeschikt voor minstens *.

Ten onrechte weigert verweerster als arbeidsongeval dit ten laste te nemen.

Eiser legt derhalve deze betwisting voor aan de Arbeidsrechtbank bevoegd op zijn woonplaats en dit binnen de termijn van 3 jaar die volgt op de kennisgeving.

Eiser vordert dat de gerechtelijke intresten en de gerechtskosten van de vordering volledig ten laste zijn van verweerster.

Elke poging om in der minne te regelen was vruchteloos.

De vordering van eiser lastens verweerster is de volgende

a. verweerster te horen veroordelen tot het betalen, naast de wettelijke en gerechtelijke intresten, van de schadeloosstelling in toepassing van de wet van 10.4.1971 voor het arbeidsongeval waarvan verzoekende partij op * het slachtoffer was

b. in zonderheid de vergoeding voor de tijdelijke arbeidsongeschiktheid vanaf de datum van het ongeval aan de volgende percentages

Subsidiair, alvorens ten gronde te beslissen, een gerechtsdeskundige arts aan te stellen met de volgende zending.

Deze tekst is overgenomen van een les die advocaat Luc De Somer heeft gegeven over de afhandeling van een dossier letselschade voor de advocaten. In het kader van opleiding stagiairs en permanente vorming.

“ BEKNOPT OVERZICHT LES GEGEVEN OVER SCHADE”

Dit overzicht heeft de bedoeling om summier de voornaamste gegevens mede te delen dewelke moeten in acht genomen worden bij een vordering hoofdens schade, hetzij voor een strafrechtbank, hetzij voor een burgerlijke rechtbank.

Door zijn beknoptheid kan het zijn dat dit overzicht onnauwkeurig is.

Er wordt achteraan evenwel verwezen naar een aantal artikels dewelke aanvullende kunnen geraadpleegd worden.

Het overzicht volgt grotendeels de indeling van de nota’s die moeten neergelegd worden voor de strafrechter bij gelegenheid van een burgerlijke partijstelling.

1. Ongeval met enkel materiële schade

A. Herstellingkosten

1. expertiseverslag

Ofwel is het voertuig van het slachtoffer nog herstelbaar, en dan wordt het in het expertieverslag vermelde bedrag nodig voor de herstelling gevorderd.

De meeste expertiseverslagen voorzien nog een dubbele raming.

Een lager bedrag wordt voorzien voorzover het slachtoffer zijn voertuig niet laat herstellen, of bij een andere garage.

Als slachtoffer dient steeds het hoogste bedrag gevorderd te worden.

De rechtbanken aanvaarden immers de dubbele raming niet, en zijn van oordeel dat het slachtoffer steeds op het hoogste bedrag recht heeft.

In geval van totale verlies van het voertuig dient de venale waarde ( waarde voor het ongeval) gevorderd te worden, verminderd met de wrakwaarde.

Tevens zijn er mogelijk nog kosten voor overplaatsing allerlei toebehoren ( radio, trekhaak …) zoals voorzien in het expertiseverslag.

2. B.T.W. – verklaring

Document vermeldt of de schadelijdende partij al dan niet BTW- plichtig is, en of het hem mogelijk is de BTW. al dan niet te recupereren.

Voorzover de cliënt niet BTW–plichtig is (vb. arbeider, bediende, staatsambtenaar …) kan hij de BTW niet recupereren, en dient een vordering gesteld te worden voor het volledige BTW – bedrag.

In het geval de cliënt wel BTW-plichtig is, (vb. bakker, beenhouwer, zelfstandige, …) dient nagegaan te worden in welke mate de cliënt de BTW op de voertuigschade kan recupereren.

Het gedeelte dat kan gerecupereerd worden, kan niet voor de rechtbank worden teruggevorderd.

Voorbeeld:

Bakker, wiens voertuig fiscaal aanvaard wordt als voor 50% beroepshalve. In dat geval dient een vordering gesteld te worden voor de helft van de BTW.

BTW bij totaal verlies

Bij totaalverlies van het voertuig dient de BTW berekend te worden op de waarde van het voertuig voor het ongeval, en derhalve niet op het eindresultaat, hetzij de waarde voor het ongeval verminderd met de wrakwaarde!

3.herstellingfactuur of factuur aankoop nieuwe voertuig

Voorzover deze voorhanden is, is het nuttig om deze eveneens neer te leggen.

Volgens vroegere rechtspraak kon maar een vordering hoofdens BTW gesteld worden, voorzover de schadelijdende partij zijn voertuig effectief had laten herstellen, of nieuw voertuig had aangekocht.

Deze stelling werd evenwel verlaten sedert het arrest van het Hof van Cassatie van 13.4.1988 ( J.T. , 7.5.1988, p 315).

In geval van totaalverlies van het voertuig was er desbetreffende de laatste jaren nog discussie in de rechtspraak.

Ook daar schijnt thans vaste cassatierechtspraak te bestaan. De schade lijdende partij kan de BTW vorderen zonder dat hij bewijs dient te leveren dat een nieuw voertuig werd aangekocht waarop BTW werd betaald ( Zie o.m. : Cass., 8 januari 1997, V.K.J. , nr. 97/96 ).

In geval met derhalve optreedt voor de schadelijdende partij is het aangewezen om altijd een vordering hoofdens BTW te stellen, indien de cliënt en Niet BTW – plichtige is.

B. Sleepkosten

Hier dient de factuur gevoegd te worden betreffende het sleeploon.

Wat de BTW daarop betreft, kan verwezen worden naar hetgeen werd uiteengezet sub a.

C. Stillingschade

Het betreft de schade door uw cliënt geleden door immobilisatie van zijn voertuig.

1. Periode

a. wachttijd

betreft de tijd verstreken tussen de datum van het ongeval en de datum van herstelling.

Voorzover het voertuig niet buiten gebruik was tengevolge van het ongeval, wordt gebruikelijk 1 dag wachttijd gevorderd.

Voorzover het voertuig wel buiten gebruik was( hetgeen vermeld wordt op het expertiseverslag) , wordt een vergoeding gevorderd voor de periode tussen de datum van ongeval en de datum van het afsluiten van de expertise, hetzij het ogenblik dat de herstelling kon aanvatten.

Gebruikelijk worden in een dergelijk geval 3 dagen toegekend,hoewel met een vergoeding kan trachten te bekomen voor een langere periode, voorzover er natuurlijk meer tijd is verstreken tussen het ongeval en de expertise.

b. duurtijd herstelling

dit is het aantal dagen nodig voor de herstelling, en is eveneens vermeld op het expertiseverslag.

Ingeval van totaal verlies

Ingeval van totaal verlies wordt volgens de huidige rechtspraak meestal een vergoeding toegekend gedurende 3 + 15 dagen ( wachttijd + overschakelingstrijd).

2. Bedrag

Welke bedrag dient gevorderd worden gedurende de voormelde periodes?

Er zijn twee mogelijke ramingen:

a. begroting van de reële schade

Ingeval uw cliënt een vervangingsvoertuig gehuurd heeft, wordt huur van een vervangingsvoertuig, voorzover wordt bewezen dat het voertuig van het slachtoffer onontbeerlijk is, bv; om professionele redenen.

b. begroting op forfaitaire wijze

Betreffende de gebruikte forfaits bestaan indicatieve tabellen.

Een dergelijke tabel wordt bv. gehanteerd door de Politierechtbank te Antwerpen.

Men raadplege deze tabel.

Voorbeeld: – gewone personenwagen: € 19,83 per dag

- stationwagen: € 24,79 per dag

De tabel voorziet een forfaitaire bedrag naargelang het soort voertuig.

D. Schade aan kledij en/of persoonlijke bezittingen

Voorzover uw cliënt een dergelijk schade heeft geleden, dient dit gevorderd te worden.

Best worden facturen of aankoopbewijzen voorgebracht.

2. Ongeval met gekwetsten

Hier wordt een andere schadenota gebruikt( recto verso bedrukt).

Er zijn de volgende schadeposten:

A. Beschadiging voertuig

Er kan verwezen worden naar hetgeen hiervoor werd uiteengezet.

B. Geneeskundige kosten

Voor te brengen stukken: dokters- en apothekersrekeningen, verpleegnota’s ziekenhuizen, …

Specifiek dient gelet te worden op het volgende:

- Is er geen tussenkomst geweest van de mutualiteit?

Desbetreffend kan de schadelijdende partij een overzichtstabel bezorgen opgesteld door de mutualiteiten, waarop vermeld wordt welke uitgaven er zijn geweest, voor welk bedrag er tussenkomst is geweest per uitagave.

- Is het ongeval geen arbeidsongeval, en is er geen tussenkomst geweest van de arbeidsongevallenverzekeraar?

C. farmaceutische kosten

Zie hiervoor

Voor te brengen documenten: apothekersrekeningen

D. verplaatsingskosten

Hier vordert u vergoeding voor kosten naar geneesheer, ziekenhuis, ed.

E. Hospitalisatiekosten

Voor te brengen dokumenten: verpleegnota’s, en facturen ziekenhuizen.

Indien men optreedt voor de verantwoordelijke partijen, dient nagegaan te worden of er geen uitgaven gevorderd worden zonder causaal verband met het ongeval, zolas: water, limonade, telefoon en andere persoonlijke onkosten.

F. Schade aan kledij en andere persoonlijke bezittingen

Zie hetgeen hierboven uiteengezet werd wat betreft materiële schade.

Wat kledijschade betreft, gebeurt vaak een aftrok wagens vetusteit , omdat beschadigde kledij niet meer nieuw was.

G. Vergoeding wegens tijdelijke werkongeschiktheid

1. Inkomstenverlies

a. de schadelijdende partij is een werknemer

Er wordt best een attest van de werkgever of diens sociale secretariaat voorgebracht met becijfering van het inkomstenverlies.

Verder dient een in mindering gebracht te worden:

- de eventuele uitkeringen van de arbeidsongevallenverzekeraar, voorzover het een arbeidsongeval betrof.

- De eventuele uitkeringen door de mutualiteit, voorzover deze er geweest zijn.

- Gedurende de eerste maand is er gebruikelijk geen inkomstenverlies, omdat de werkgever een gewaarborgd loon heeft uitbetaald.

De berekening geschiedt gebruikelijk op semi-bruto basis, hetzij:

- Verminderd met de RSZ – bijdrage te betalen door de werknemer( 13.07 %)

- Er geschiedt geen aftrok voor belastingen, gezien het slachtoffer belastingen zal dienen te betalen op het vervangingsinkomen.

b. de schadelijdende partij is een zelfstandige

indien de schadelijdende partij zelfstandige is, is het meest aangewezen om de belastingsaanslagen van de voorgaande inkomstenjaren voor te brengen, teneinde het inkomstenverlies te kunnen berekenen.

Een gebruikelijke discussie is of de beroepsinkomsten moeten afgetrokken worden wanneer de zelfstandige zijn activiteiten gestaakt heeft.

De beroepsonkosten dewelke doorlopen tijdens de korte periode van invaliditeit dienen niet te worden afgetrokken, bv. huur, gebouw, verzekering voertuig, …

De beroepsonkosten dewelke niet doorlopen dienen wel in mindering gebracht worden, bv. benzine voertuig, telefoon, enz . …

Ook bij zelfstandige dient nagegaan te worden of er geen tussenkomst is geweest van de mutualiteit ( meestal pas na de vierde maand).

2. Morele schade

Gebruikelijk forfait : € 25 per dag

Ingeval van gedeeltelijke invaliditeit wordt daarvan slechts een percentage gevorderd, bv. bij 50 % invaliditeit : € 5 per dag.

Tijdens de periode van hospitalisatie wordt € 24.79 per dag gevorderd, of 30.99€ per dag bij hevige pijnen.

3. Vergoeding wegens meerinspanning

Het betreft een vergoeding dewelke kan gevorderd worden ( doch niet altijd wordt toegekend…) indien het slachtoffer het werk hervat heeft gedurende een periode van gedeeltelijke invaliditeit.

Het is vergoeding voor de meerinspanningen die hij heeft moeten leveren gedurende die periode van gedeeltelijke invaliditeit voor het verrichten van zijn normale taken.

Het betreft een andere vergoeding dan die van de morele schade.

Gebruikelijk forfait : € 17.35 per dag, aan te passen aan de percentage invaliditeit .

4. Schade als huisvrouw

Voorzover beroep werd gedaan op gezinshulp, worden daarvan de facturen of onkostennota’s voorgebracht.

In het andere geval wordt een forfait gevorderd, waarvan de grootte afhangt van:

-De ernst van de blijvende letsel, hetzij het percentage van blijvende invaliditeit

-Leeftijd van de slachtoffer.

Er bestaan 2 wijze van berekening van de vergoeding, hetzij:

1. berekening “per punt”

Hier wordt een forfaitair bedrag toegekend per procent invaliditeit.

Het is forfait in billijkheid, voor de vermengde morele en materiële schade.

Dit forfait varieert tussen € 371,84 en € 1983,15 per punt, naargelang:

-de ingesteldheid van de rechtbank

-de ouderdom van het slachtoffer

-de ernst van het letsel

voorbeeld: slachtoffer van 20 jaar oud, met een invaliditeit van 5 % toe te kennen vergoeding :

5 % x € 1239,47 per punt = € 6197,34.

2. vergoeding volgens kapitalisatiemethode

Wanneer:

De kapitalisatiemethode is meestal de meest gunstige wijze van berekening voor het slachtoffer.

Meestal wordt gesteld dat er dient gekapitaliseerd te worden wanneer het slachtoffer geraakt wordt in zijn vermogen tot verdienen, en dat zijn concurrentiepositie op de arbeidsmarkt is aangetast.

Gebruikelijk geschiedt dit bij percentages invaliditeit boven de 18 %.

Methode

Kapitalisatieberekening is eigenlijk de volgende formule:

Basisloon x coëfficiënt x percentage invaliditeit

a. basisloon

het basisloon met het toekomstige inkomen van het slachtoffer banaderen.

Gebruikelijk uitgangspunt : belastingaanslagen van de voorgaande inkomstenjaar.

Bij jonge slachtoffers geschiedt er een verhoging naar de toekomt ( 10 à 20 %).

De berekening geschiedt op nettobasis, hetzij:

- exclusief sociale zekerheidsbijdrage

- exclusief belastingen.

Voor de belastingen wordt gebruikelijk een voorbehoud geformuleerd.

Mogelijk zal het slachtoffer immers belastingen moeten betalen op het kapitaal, doch dit zal in elk geval minder zijn dan op het gewone inkomen.

Dergelijke vergoedingen zijn immers maar belastbaar voorzover door de fiscus bewezen wordt dat zij dienen ter vergoeding van inkomstenderving.

Bovendien wordt het kapitaal fiscaal omgezet in lijfrente volgens voor het slachtoffer zeer voordelige coëfficiënten ( zie art. 92 Wetboek van Inkomstenbelastingen, en ter uitvoering daarvan art. 57 K.B Wet van Inkomstenbelastingen).

b. de coëfficiënt

het conform de principes onder a. vermelde basisloon wordt vermenigvuldigd met een coëfficiënt .

Deze coëfficiënt is samengesteld rekeninghoudend met de te verwachte rente tegen dewelke met het kapitaal kan beleggen, rekeninghoudend eveneens met de leeftijd van het slachtoffer.

Er bestaan desbetreffende twee soorten coëfficiënten:

- de wiskundige tabel

- De tabel Levi: daar wordt rekening gehouden met de kans van vervroegd overlijden van het slachtoffer.

Tevens kan verwezen worden naar de meer actuele tafels opgesteld door de heer J. Schrijvers ( “ De Betere tafels 1988- 1990”, uitgegeven bij Kluwer , en “ Nette tafelmanieren, Rechtskundig .Weekblad. , 28/9/1996, 113)

c. guid als het ongeval tevens een arbeidsongeval is

In dat geval wordt na de kapitalisatieberekening aftrok gedaan van het kapitaal gevestigd door de arbeidsongevallenverzekeraar.

d. morele schade

Voor zover de kapitalisatiemethode wordt aangewend, dient apart nog een vergoeding gevorderd te worden voor morele schade, dewelke eveneens per punt wordt begroot.

e. zeer eenvoudig voorbeeld

slachtoffer is een jonge man van 25 jaar basisinkomen: € 24789,35

blijvende werkongeschiktheid: 15 %

vergoeding per punt

15 % x € 1487,36 per punt € 22310,42

Vergoeding volgens kapitalisatie

- materiële schade:

- Basisloon: 24789,35

- Verminderd met belastingen : – 7436,81

Blijft : € 17352,54

Aangepast aan het percentage blijvende werkongeschiktheid :

€ 17352,55 x 15 % : € 2602,89

Coëfficiënt

Tabellen Levi ( 1991-1993) : bij rente van 5 % , betaalbaar per maand: 18,09897

Berekening :

€ 2602,88 x 18,09897: € 471007,39

Morele schade :

15% x € 743,68: € 11155,21

Toegekend vergoeding in geval van begroting per punt: € 22310,42

Toegekende vergoeding in geval van kapitalisatieberekening voor morele en materiële schade :

€ 57440,15

H. Esthetische schade

Voor de begroting van de esthetische schade en de toekenning van een bedrag bestaan geen vaste maatstaven.

De rechtbank door de uitspraak in billijkheid , rekeninghoudend met:

- zijn eigen appreciatie

-de leeftijd van het slachtoffer

-de lokalisatie van de littekens

-het geslacht van het slachtoffer

veel deskundigen voorzien de laatste tijd in hun verslag wel een schaalverdeling ( gaande van 1 tot 7) , rekeninghoudend met de ernst van het esthetische letsel.

G. Het dodelijk ongeval

1. Morele schade

Deze kan voornamelijk gevorderd worden namens de partner , ouders, broers, en kinderen van wijlen het slachtoffer.

Wat de bedragen betreft kan verween worden naar het indicatief tarief, aangenomen door de rechters van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen ( Vademecum, V/1).

Er moet evenwel bij vermeld worden dat de aldaar vermelde cijfers aan de hoge kant zijn, en onzeker dat deze ook door het Hof van Beroep aanvaard worden.

2. Materiële schade

a. begrafeniskosten

Deze dienen gevorderd te worden namens diegene die ze heeft betaald.

Er zijn twee mogelijkheden:

1.

-in normale omstandigheden zou diegene die de kosten heeft betaald, het slachtoffer niet hebben overleefd.

In dergelijk geval zou de burgerlijke partij de uitvaartkosten nooit hebben moeten dragen.

Hij zou immers in elk geval overlijden voor de getroffene.

In dat geval zijn de uitvaartkosten integraal verschuldigd.

2.

-in normale omstandigheden zou diegene doe de begrafeniskosten heeft betaald, het slachtoffer wel hebben overleefd.

Dit wil zeggen dat de partij die thans de begrafeniskosten heeft betaald, normaal( volgens de levensduurtabellen) langer in leven zou blijven dan het slachtoffer.

Hij zou derhalve tijd de uitvaartkosten moeten betalen ( weliswaar op een latere datum).

De schade bestaat dan uit het nadeel van de vervroegde betaling.

Voorbeeld berekening

Man van 40 jaar overlijdt

Vrouw van 20 jaar overleeft

Bedrag van de begrafeniskosten : € 2478,94

Normale levensverwachting : 31,58 jaar.

De vrouw zou de uitvaartkosten derhalve normalerwijze pas binnen 31,58 jaar betaald hebban.

Rentevoet: 5 %

Kontante waarde: € 2478,94 x 0,22036 = € 546,26

Dit is het bedrag dat men vandaag nodig heeft om binnen 31 jaar een bedrag van € 2478,94 te kunnen betalen.

Schade:

Huidige uitgaven: 2478,94

Kontante waarde: – 546,26

Blijft € 1932,68

b. Inkomstenverlies

De volgende gegevens heeft men nodig:

-De inkomsten van het slachtoffer voor het ongeval.

- Van dit bedrag moet een bedrag afgetrokken worden, waarvan man aanneemt dat dit diende voor het eigen onderhoud van het slachtoffer, gebruikelijk geraamd tussen de 25 % en 35 %, al naargelang de kinderlast.

-Dit bedrag wordt vermenigvuldigd met de coëfficiënt ( zie desbetreffende uitleg omrent kapitalisatie).

Voorbeeld

Man overlijdt

Leeftijd op datum van overlijden: 40 jaar

Inkomsten voor het overlijden: € 24789,35

Inkomsten vrouw: € 12394,68

Berekening aftrok besparing eigen onderhoud:

Gezinsinkomen = € 24789,35 + € 12394,68 = € 37184,03

Besparing eigen onderhoud = 30 % van € 37184,03, hetzij € 11155,21.

Er blijft derhalve : € 24789,35 – € 11155,21 = € 13634,14

Berekening : € 13634,14 x 13,08878 = € 178454,31

c. postlucratieve schade

het betreft een vergoeding dewelke gebruikelijk in billijkheid wordt begroot voor materiële schade na pensioenleeftijd.

Indien bijvoorbeeld het slachtoffer loodgieter of electrieker is, wordt aanvaard dat hij ook na pensioenleeftijd nog klusjes verricht, al dan niet tegen betaling.

Er wordt dan in billijkheid een vergoeding toegekend van 50 à € 37184,03 .

3. schade ex haerede

Deze schade wordt gevorderd namens de erfgenamen ingeval:

1. het slachtoffer na het ongeval nog enige tijd heeft geleerd.

2. hij zich bewust was van zijn nakend overlijden.

Het betreft dus eigenlijk een morele schade in hoofde van het slachtoffer, dewelke thans wordt gevorderd namens zijn erfgenaam.

Naslagwerken omrent begroting van schade

- Fichier van R. André

- J. Stasseyns, Kapitalisatie, uitgave Informatica

-Overzicht van Rechtspraak door Schuermans, Schrijvers, Simoens en Vanoevelen, Onrechtmatige daad, Schade en Schadeloosstelling, Tijdschrift voor Privaat Recht 1984, p. 511, e. v.

-Overzichten van Rechtspraak in het Rechtskundig Weekblad, door de heer Schrijvers, tot 1985.

-Vademecum van de Orde van Advocaten te Antwerpen, onder brief Eerste Voorzitter dd° mei 1991 ( opgelet: gegevens niet geheel juist)

-Tarieven door de Rechters in de Rechtbank van Eerste Aanleg ( Vademecum V/1) .

-Overzichten van rechtspraak door Schuermans, Van Oevelen, Persyn, Ernst en Schuermans, Onrechtmatige daad , Schade en Schadeloosstellingen ( 1983-1992) , Tijdschrift voor privaatrecht, 1994, deel 2, p 851 ev.

-Indicatieve lijst forfaitaire schadevergoeding verkeersongevallen opgesteld door het nationaal verbond van magistraten dd. 21 oktober 1995, gepubliceerd o.m. in het tijdschrift van de vrede -en politierechters december 1995.

-J. Schrijvers , Nette Tafelmanieren, R.W , 28 september 1996, kol. 112

-Indicatieve tabel, uitgave Nationaal verbond van de magistraten van eerste aanleg en het koninklijk verbond van vrede –en politierechters ( zie bijlage).

Einde citaat van les syllabus advocaat Luc De Somer

a) Onder voorbehoud van alle wederzijdse rechten van partijen, een gerechtsdeskundige arts aan te stellen.

De gerechtsdeskundige mag zich, indien zulks voor de uitvoering van zijn opdracht noodzakelijk blijkt, doen bijstaan door één of meer medische specialisten of ergologen. De gerechtsdeskundige dokter zal tot zending hebben:

a. na gepoogd te hebben de partijen te verzoenen
b. een beredeneerd en onder eed bevestigd verslag neer te leggen ter griffie van de Rechtbank
c. de persoon van de eisende partij te onderzoeken
d. de toestand van het slachtoffer te beschrijven in verband met de letsels waarover het slachtoffer zich beklaagt
e. in een gemotiveerd advies te zeggen of met een grote mate van waarschijnlijkheid kan worden uitgesloten dat de letsels het gevolg zijn van het relaas van de feiten aan de gerechtsdeskundige gegeven, betreffende het genoemd ongeval
f. in het advies te beschrijven of de letsels uitsluitend toe te schrijven zijn aan een voorafbestaande toestand
g. enkel in ontkennend geval:
h. de periode en de graad van de tijdelijke arbeidsongeschiktheid te bepalen
i. als er consolidatie is, de datum hiervan vast te stellen
j. de blijvende zuiver fysieke minderwaarde te ramen en in percentage te bepalen
k. en, in klare en voor oningewijden verstaanbare taal, de gevolgen te beschrijven die de weerhouden fysieke minderwaarde heeft op de functionele werking van het organisme en, meer bepaald, van het (de) getroffen lichaamsdeel (delen)
l. advies te geven nopens de graad van blijvende arbeidsongeschiktheid, hierbij rekening houdend met de fysische ongeschiktheid, de leeftijd, de vakkundigheid, de mogelijkheid van aanpassing en omscholing en het concurrentievermogen op de algemene arbeidsmarkt.

In het te vellen vonnis te voorzien dat de deskundige en de partijen zich naar aanleiding van het deskundig onderzoek dienen te gedragen naar de bepalingen van de artikelen 962 tot 991bis van het gerechtelijk wetboek (zoals gewijzigd door de wet van 15 mei 2007 tot wijziging van het gerechtelijk wetboek betreffende het deskundigen-onderzoek en tot herstel van artikel 509 quater van het strafwetboek, B.S. 30 augustus 2007).

Te statueren dat de deskundige over een termijn van 8 dagen beschikt, na kennisgeving van het vonnis, om zijn opdracht te weigeren met behoorlijk omklede redenen.

Bij vonnis te voorzien dat hij dit moet mededelen bij aangetekend schrijven aan de partijen en gewone brief aan de raadslieden en aan de rechter.

Bij vonnis te voorzien dat de rechtbank de gerechtsdeskundige verzoekt:

a. binnen de 8 dagen na ontvangst van het te vellen vonnis, de rechtbank en partijen en hun raadslieden in kennis te stellen van de plaats, de dag en het uur waarop hij zijn werkzaamheden zal aanvatten. De deskundige dient dit per aangetekende brief aan de partijen en bij gewone brief aan de raadslieden en aan de rechtbank te melden
b. alle nuttige en ter zake dienende vragen van partijen te beantwoorden
c. na afloop van de verrichtingen aan de rechter, aan de partijen en hun raadslieden lezing te geven van zijn bevindingen waarbij hij reeds een voorlopig advies voegt
d. een redelijke termijn te bepalen waarbinnen de partijen hun opmerkingen moeten maken. Deze opmerkingen op te tekenen en te beantwoorden. De deskundige houdt geen rekening met opmerkingen die hij laattijdig ontvangt e. het eindverslag te dagtekenen en de tegenwoordigheid van de partijen bij de werkzaamheden te vermelden, hun mondelinge verklaringen en hun vorderingen te noteren.

Een opgave bij te voegen van de stukken en de nota’s die de partijen aan de deskundigen hebben overhandigd. De deskundige mag de tekst ervan slechts opnemen in zoverre dat nodig is voor de bespreking. Dit verslag te ondertekenen en te voorzien van de schriftelijke en door de wet vereiste eed-formule: “Ik zweer dat ik mijn opdracht in eer en geweten, nauwgezet en eerlijk vervuld heb”. De staat van kosten en erelonen bij te voegen met gedetailleerde vermelding van de aanrekenbare tijdsbesteding.

De termijn voor het indienen van het verslag ter griffie van de rechtbank te voorzien op 6 maanden, te rekenen vanaf de dag waarop de deskundige in kennis werd gesteld van het te vellen vonnis.

De minuut van het eindverslag, de stukken en de nota’s van de partijen en een gedetailleerde staat van de kosten en het ereloon van de deskundige worden ter griffie neergelegd.

Op de dag van de neerlegging van het verslag zendt de deskundige bij een ter post aangetekende brief een afschrift van het verslag en een gedetailleerde staat van de kosten en het ereloon aan de partijen en bij gewone brief aan hun advocaten.

Te zeggen voorrecht dat het de deskundige verboden is een rechtstreekse betaling van een partij in het geding te aanvaarden (citaat artikel 509 quater van het strafwetboek: “met gevangenisstraf van 8 dagen tot 3 maanden en met geldboete van € 200 tot € 1.500 of met één van die straffen alleen wordt gestraft de deskundige die, wetende dat een rechtstreekse betaling niet toegelaten is, deze toch aanvaardt van een partij in het geding”.

Het vonnis, voorlopig uitvoerbaar te verklaren, niettegenstaande alle verhaal en zonder borgstelling, nog kantonnement.

In vergelijking met zijn vorige rechtspraak had ons hoogste rechtscollege hiermee een bocht van 180° genomen. In de praktijk is gebleken dat de lagere rechtbanken weigeren de rechtspraak van het Hof Van Cassatie toe te passen. Blijkbaar deed elk rechtscollege zijn uiterst best om tot een ander resultaat te komen dan het Hof Van Cassatie.

Gezien het aanslepend probleem, is nu de wetgever tussengekomen. Vanaf 1 januari 2008 worden de rechtsplegingvergoedingen drastisch opgetrokken.

De rechtsplegingvergoedingen is een forfaitaire tegemoetkomingen in de kosten en erelonen van de advocaat van de in Een gelijkluidend schrijven wordt verzonden naar verzekerde, de makelaar en de maatschappij. gestelde partij. (art.1022 Ger. Wetboek).

Voortaan zullen de rechtsplegingvergoedingen voor in geld waardeerbare zaken er uitzien als volgt: (zie tabel)

Op verzoek van een van de partijen en op speciaal gemotiveerde beslissingen, kan de rechter ofwel de vergoeding verminderen, ofwel die verhogen, zonder door de Koning te overschrijden. Bij zijn beoordeling houdt de rechter rekening met:

De financiële draagkracht van de verliezende partij, om het bedrag van de vergoeding te verminderen;

De complexiteit van de zaak;

De contractueel bepaalde vergoedingen voor de in het Een gelijkluidend schrijven wordt verzonden naar verzekerde, de makelaar en de maatschappij. gestelde partij;

Het kennelijk onredelijk karakter van de situatie.

Geen partij kan boven het bedrag van de rechtsplegingvergoeding worden aangesproken tot betaling ban een vergoeding voor de tussenkomst van de advocaat van een andere partij.

Jan Bergmans

Advocaat

Wat moet U bewijzen?

U wordt als slachtoffer van een arbeidsongeval erkend als U bewijst dat er een plotselinge gebeurtenis plaatsvond, dat U een letsel opliep en dat het ongeval zich tijdens het uitvoeren van de arbeidsovereenkomst heeft voorgedaan. Aan die drie voorwaarden samen moet U voldoen. Bij een arbeidswegongeval moet U ook nog kunnen bewijzen dat het ongeval zich voordeed op het normale traject van en naar het werk
Als U het nodige bewijs levert, wordt automatisch aangenomen dat het letsel werd veroorzaakt door een plotselinge gebeurtenis en dat het ongeval door het uitvoeren van de arbeidsovereenkomst werd veroorzaakt. Tenzij uiteraard de arbeidsongevallen-verzekeraar het tegendeel aantoont

Wat moet U doen?

U brengt uw werkgever onmiddelijk op de hoogte (ook al wordt het werk niet onderbroken). Hiervoor bestaat geen bijzonder formulier. U vermeldt de namen van de getuigen, zowel zij die het ongeval hebben gezien (rechtstreekse getuigen) als zij met wie U erover hebt gepraat (onrechtstreekse getuigen).Laat de letsels zo snel mogelijk vaststellen door een arts. Breng ook uw ziekenfonds op de hoogte. In het volgende puntje leest U waarom.
De werkgever moet binnen de tien werkdagen (de zaterdag geldt als een werkdag) aangifte doen bij de arbeidsongevallenverzekeraar, te rekenen vanaf de dag na het ongeval. Als de werkgever geen aangifte doet, kunt uzelf uw ongeval aangeven binnen een termijn van drie jaar.
Als de verzekeraar uw arbeidsongeval aanvaardt, zal hij U vergoeden. Indien hij twijfelt, kan hij een onderzoek instellen. Het is mogelijk dat U een medisch onderzoek moet ondergaan. Weigert hij de erkenning als arbeidsongeval en bent U het daar niet mee eens, dan kunt U de zaak voorbrengen bij de arbeidsrechtbank van uw woonplaats.

Wat is de rol van uw ziekenfonds?

In afwachting van een schadeloosstelling door de wetsverzekeraar, kunt U zich richten tot uw ziekenfonds. Het ziekenfonds vergoedt U, maar vordert dat bedrag achteraf terug van de verzekeraar. U kunt geen akkoord sluiten met een verzekeraar die de terugvordering in het gedrang zou brengen. Als de schade door de verzekeraar wordt vergoed, moet U uw ziekenfonds daarvan op de hoogte brengen.
Let wel: uw ziekenfonds kent enkel een uitkering toe als U binnen de ziekteverzekering minstens 66% arbeidsongeschikt bent. Die uitkering is in de meeste gevallen lager dan die waarop U aanspraak kunt maken ten aanzien van de verzekeraar.
Wat betaalt de arbeidsongevallenverzekeraar?

Hij vergoedt de geneeskundige verzorging, het inkomensverlies en bij een dodelijk ongeval ook de begrafeniskosten. Hij vergoedt geen stoffelijke of morele schade. Die kan enkel verhaald worden op een aansprakelijke derde, als die er is. Een overzicht van de vergoedingen:

*Kosten voor geneeskundige verzorging:
Verzorging, hospitalisatiekosten, farmaceutische producten, enzovoort. De terugbetaling is beperkt tot het ziekteverzekeringstarief. Er worden geen ereloon- of kamersupplementen vergoed. Protheses en orthopedische apparaten krijgt U volledig terugbetaald.

*Reiskosten:
Verplaatsingen in functie van de nodige verzorging of op vraag van het Fonds voor Arbeidsongevallen, de verzekeraar, of de arbeidsrechtbank. Ambulancevervoer en openbaar vervoer worden volledig vergoed. Verplaatst U zich met de wagen, dan krijgt U 0,2479€/km indien de verplaatsing meer dan 5 km enkel traject bedraagd, dus heen en terug 10 km.
*Tijdelijke arbeidsongeschiktheid:
Bij volledige arbeidsongeschiktheid hebt U voor de dag van het ongeval recht op de vergoeding van het loonverlies. Vanaf de dag na het ongeval krijgt U een dagvergoeding: (basisloon x 90%/365. Het basisloon is het loon dat U tijdens het jaar dat het ongeval voorafgaat, hebt verdiend in functie waarin U op het ogenblik van het ongeval werkte. De wet bepaalt 25.893,45€ als maximum.
*Blijvende arbeidsongeschiktheid:
Als de letsels niet meer evolueren,(‘consolidatie’ of het ogenblik waarop dat medisch bepaald wordt) wordt de dagvergoeding vervangen door een jaarlijkse vergoeding die wordt berekend op het basisloon en op de graad van de blijvende ongeschiktheid.
Bijvoorbeeld: een werknemer met een arbeidsongeschiktheidsgraad van 16% en een basisloon van 20.823,06€ heeft recht op een jaarlijkse vergoeding van (16 x 20.823,06)/100 = 3.331,69€
Is de graad van blijvende ongeschiktheid minder dan 5% dan wordt de jaarvergoeding met de helft verminderd. Ze wordt met een kwart verminderd, indien de ongeschiktheid tussen de 5 en de 10% bedraagt.
*Overlijden:
Bepaalde rechthebbenden ontvangen een renter om het inkomstenverlies te dekken. De verzekeraar betaalt een vergoeding voor de begrafeniskosten((basisloon x 30)/365). Hij draagt ook de kosten voor het overbrengen van de overledene naar de begraafplaats die de familie kiest ( zelfs in het buitenland).

Bron: Fonds voor arbeidsongevallen

Nekkneuzingen worden dikwijls onvoldoende vergoed door verzekeringsmaatschappijen en Justitie.

Sinds 1981 verdedigt Advocaat Ward Van Loo slachtoffers van arbeidsongevallen, verkeersongevallen. . Hij wordt aanbevolen door kinesitherapeuten en dokters die hun patiënten willen zien helpen door iemand die kennis heeft van whiplash-vergoedingen. Ward Van Loo wordt gevraagd als gastpreker in medische congressen over medisch recht en whiplash. Hij is gastspreker voor zelfhulpgroepen van whiplash. Onder andere voor ‘ Justitie Pro Dolore ‘ .

LAAT U OP EEN EXPERTISE DOOR EEN SPECIALIST BIJSTAAN

Ward Van Loo heeft in 1979 aan de universiteit te Antwerpen medisch recht gestudeerd. Hij is een adept van Prof. Dr. Hänsch. Dokter Hänsch heeft zijn student destijds ingeleid in de bijzondere wereld van gerechtelijke expertises. In gerechtelijke dossiers hebben deze Professor en de advocaat elkaars ervaring gewisseld. Zij hebben samen moeten reizen voor buitenlandse expertises. Dr. Hänsch is niet meer actief wegens zijn hoge leeftijd.

Advocaat Ward Van Loo is een buitenbeentje, hij verdedigt het slachtoffer in expertisevergaderingen bij gerechtsdeskundigen en wetsdokters. Behalve tijdens het onderzoek aan het lichaam, neemt Ward Van Loo actief deel aan discussies in tegensprekelijke expertises. Er wordt in expertisevergaderingen gedebatteerd over indicatieve tabellen, percentages invaliditeit, graad van zelfredzaamheid, noodzakelijke hulp van derden, verlies economische waarde op de arbeidsmarkt, invaliditeit enz.

IS BIJSTAND DOOR EEN ADVOCAAT IN DE MEDISCHE EXPERTISE DAN NIET VERBODEN ?

De wet maakt het mogelijk dat de advocaat het slachtoffer verdedigt in expertises, voor het juridische en economisch gedeelte. Een gerechtelijke expertise gebeurt in beginsel ‘ tegensprekelijk’. Onrechtmatig trachten sommige deskundigen van verzekeringsmaatschappijen de actieve deelname van de advocaat te dwarsbomen. Sommige expertise-artsen willen als vaste medisch adviseur van een verzekeringsmaatschappij hun zin doen tijdens de ondervragingen van het slachtoffer. Bepaalde artsen willen in hun routine van tientallen dossiers per dag afhandelen geen verandering van ritme en willen vooral geen pottenkijker. Andere experten zien de advocaten graag deelnemen aan de expertisevergaderingen. Hun administratieve belasting vermindert als de letselschade-advocaten een volledig gekopieerd medisch dossier kunnen voorleggen. Met chronologisch gerangschikte medische attesten en overzichten van zorgenverstrekkingen. Het administratief werk van de gerechtsdexpert wordt zo verlicht. Minder vergaderingen zijn nodig. Op de installatievergadering is de anamnese sneller gemaakt dan zonder voorbereidingen door de letselschade-advocaat.

EXPERTEN BEGROTEN ECONOMISCHE SCHADE. IS DAT NORMAAL ?

De rechtbanken voorzien in de zending van de deskundige dat hij moet beslissen wat de weerslag is in het beroep. En de toekomstige beroepsuitoefening. Diensten van slachtofferhulp hebben zich al vaak afgevraagd of het niet beter is zulke beoordeling over te laten aan arbeids – psychologen of ergologen. Invaliditeit en arbeidsongeschiktheid worden vaak verward.
Sommige deskundigen zijn willekeurig in het beschrijven van blijvende werkonbekwaamheid. Vandaar het nut om een advocaat bijstand te laten verlenen. De advocaat kan ook nuttige documentatie voor de gerechtsexpert voorleggen, zonder dat het slachtoffer goed uitgerust is om een dossier samen te stellen.

Dienst Slachtofferhulp langs haar kant wijst ook de schadelijders erop om goed het onderscheid te maken tussen blijvende werkonbekwaamheid ( BWO) en invaliditeit ( BI). Het slachtoffer moet Dienst Slachtofferhulp goed informeren over het beroepsverleden, want de aantasting van de concurrentiepositie op de arbeidsmarkt moet toegelicht worden bij de samenstelling van haar dossier. Idem voor de diensten Bemiddeling in Strafzaken van FOD Justitie.

Blijvende werkonbekwaamheid kan gelinkt zijn aan een depressie wegens onverwerkte pijnen.

WAAROM VERDEDIGT ADVOCAAT VAN LOO ZIJN CLIENT IN EXPERTISE -VERGADERINGEN ? “HIJ IS TOCH GEEN DOKTER” WORDT VAAK GEHOORD

Inderdaad is hij geen arts maar hij heeft inzicht in de materie van klachten en hun oorzaken. Hij weet wat zijn cliënten ondervinden en heeft er vaak over gehoord in de expertisevergaderingen. Het is na 27 jaar praktijk als advocaat opvallend hoe gelijkluidend het verhaal van elk van die slachtoffers is. Systematisch worden dezelfde nekklachten beschreven door kinderen, mannen en vrouwen, van alle rangen en standen, ongeacht hun leeftijd.

Tijdens zijn hospitalisatie in 2008, na een zwaar verkeersongeval op de Antwerpse Ring, heeft Ward Van Loo tijd gevonden om zich tijdens zijn revalidatie met whiplash verder te verdiepen in de medische litteratuur over nekklachten. Hij heeft ondertussen een bibliotheek van uitspraken van rechtbanken en hoven opgebouwd ten behoeve van zijn cliënten en alle rechtzoekenden. Deze databank wordt gratis ter beschikking gesteld voor belanghebbenden. Ook derden met wie geen samenwerking bestaat zoals Diensten Slachtofferhulp, artsen, studenten. Teksten worden electronisch gedownload aan goedmenende geïnteresseerden. Zo kan rechtspraak van het Hof van Cassatie worden medegedeeld, alsmede anonieme voorbeelden van gunstige motiveringen in vonnissen van politierechtbanken – correctionele rechtbanken, arresten van een Hof van Beroep. Tevens een gunstig vonnis gemaakt door een rechter die zelf twee maal het slachtoffer was van een whiplash. Deze goede rechter toonde begrip voor zijn lotgenoten, maar de uitspraak is helaas verbroken in hoger beroep.

Waarom heeft Ward Van Loo hiervan één van zijn voorkeursmateries gemaakt ? Het ligt gevoelig. Het is een beetje een roeping. Niet alleen wegens zijn eigen nekkneuzing (op mirakuleuze wijze ter hoogte van het Sportpaleis in zijn VOLVO 740 aan zwaardere letsels of de dood ontsnapt ). In zijn familie- en kennissenkring werd hij sinds zijn jeugd geconfronteerd met meerdere slachtoffers van whiplash . Dikwijls zijn er onrechtvaardige toestanden die financieel moeten worden rechtgetrokken. Na zijn genezing heeft hij zich gezworen slachtoffers van nekkneuzingen te willen helpen. Hij doet dit soms gratis voor specifieke hulpbehoevenden, als dank voor zijn genezing na een botsing met een dertigtonner vrachtwagen .

De vergoedingsvoorstellen door verzekeringsmaatschappijen en de overheid waren vroeger soms onrechtvaardig laag. Vroeger hebben de ziekenfondsen zelfs zero percentage invaliditeit willen toekennen aan slachtoffers omdat zij op hun radiologie-uitslagen geen letsels konden aantonen. Inderdaad is pijn vaak op een foto niet te zien! Hoe kan het anders. Net zoals een vrouw die gaat bevallen pijn heeft maar op met een radiologie-dossier kan je dat niet aantonen.

WAT MET DE FAMEUZE VOORAFBESTAANDE TOESTAND ?

Sommige dokters van verzekeringsmaatschappijen willen afsluiten op nul procent. Zij motiveren dat met de stelling dat het slachtoffer volgens de RX-en artrose op nekwervels vertonen. Of osteofieten. Er is dus de zogenaamde voorafbestaande toestand. Die bepaalde experten schrijven er dan niet bij dat een groot percentage van de Belgen artrose heeft zonder het vooraf te hebben weten, zonder pijn. Dus normaal in ons klimaat…

In arbeidsrecht is het vaste rechtspraak geworden dat het gevoeliger worden van een voorafbestaande toestand wel moet worden vergoed. Met andere woorden de sensibilisering van een voorafbestaande toestand sluit de vergoeding niet uit. Zelfs de lichtste sensibilisering is voldoende om een volledige vergoeding toe te kennen volgens de officiële schaal voor schatting van invaliditeit ( OBSI ).

Bepaalde verzekeringspolissen voorzien dat een privaat ongeval moet worden vergoed zoals voorzien in de Wet Arbeidsongevallen.

IS ER EVOLUTIE IN DE VONNISSEN VAN RECHTBANKEN ?

Ward Van Loo heeft de rechtspraak inzake vergoeding van whiplash en rugklachten beïnvloed met oude successen voor cliënten die in medische expertises door hemzelf zijn bijgestaan. Er is precedentenrechtspraak ontstaan die systematisch door Justitie en advocaten wordt ingeroepen in conclusies en pleidooien. Ondertussen is het meer aanvaard dat advocaten expertises bijwonen. In minnelijke medische expertises is dat nog niet echt doorgedrongen. De diensten voor slachtofferhulp zijn gedocumenteerd inzake bijstand door de advocaten in expertises. In de rechtsleer ( zie KLUWER / Story Scentia / Ced Samson ) zijn hierover commentaren te vinden.

EXPERTISEVERSLAGEN ZIJN SOMS ONDUIDELIJK VOOR DE GEWONE LEEK

Er bestaan publicaties om juristen en leken uit te leggen wat medische termen in expertiserapporten betekenen. Een aantal experten houdt onvoldoende rekening met de beperkte talenkennis. Het vakjargon is onbegrijpelijk, soms ook voor de rechtbanken. Een besluit van tien regels kan wel verstaanbaar zijn maar de twintig voorafgaande bladzijden betreffen een medisch verhaal dat wordt uitgelegd in woorden waarvoor geen synoniemen voorhanden zijn. Geen wonder dat de vonnissen soms geen genoegdoening geven voor het slachtoffer. Justitie is ook mensenwerk, kampt met tijd en een beperkt budget. Wij kunnen u het handboek ‘ Medische Terminologie voor Juristen’ aanbevelen. U kunt dit bestellen bij boekhandel Story Scientia ( mijnheer Syssens ) of openbare gemeentelijke bibliotheken kunnen het centraal opvragen voor u.

WIE BENOEMT DE EXPERTEN ?

Er berusten bij de rechtbanken lijsten volgens voorkeursmaterie en gemeente. Bij het maken van een vonnis wordt er een expert uitgekozen. Een aantal gerechtelijke experten is nooit erkend als ‘ dokter specialist verzekeringsgeneeskunde en medische evaluatie’.

Er bestaan nog steeds reeksen experten die niet het voornoemd diploma bezitten maar toch blijven functioneren als expert en nuttig werk verrichten.

Ward Van Loo kan op verzoek via Helpdesk Recht www.arbeidsongevallen-recht.be aanduiden wie gediplomeerd expert is en wie niet, wie voor verzekeringsmaatschappijen werkt.

Auteur: advocaat Michel Van Wymersch – A12 ADVOCATEN

GERECHTSKOSTEN: Alle gerechtskosten dienen door de cliënt te worden voorgeschoten
(bijv. dagvaarding en rolzetting, kosten uitvoering vonnis, e.d.), doch deze dienen door tegenpartij te worden terugbetaald. Debiteur wordt hiertoe bij vonnis veroordeeld door de rechtbank.

ADMINISTRATIEKOSTEN:
correspondentie: 9 eur/blz.
inventaris: 9 eur/blz.
verzoekschriften/conclusies: 9 eur/blz.

ERELOON: Conform de gebruikelijke tarieven worden volgende percentages als ereloon aangerekend:

a.. 15 % op de eerste schijf tot 6.200 Euro
b.. 10 % van 6.201 Euro tot 49.579 Euro
c.. 8 % van 49.580 Euro tot 123.947 Euro
d.. 6 % van 123.948 tot 247.894 Euro
e.. 4 % op meer dan 247.895 Euro

Deze percentages worden in bepaalde gevallen herleid naar beneden, of zelfs gehalveerd.

Vaak wordt het totaal van de intresten en schadebeding behouden tot dekking van het ereloon. Als er een procedure is geweest, behoud het advocatenkantoor de gerechtelijke intresten en rechtsplegingsvergoeding.
Er wordt een matig en forfaitair ereloon aangerekend in dossiers waar weinig of niets kan worden gerecupereerd door insolvabiliteit of faillissement van de debiteur.

In deze gevallen kunnen volgens de richtlijnen van de Orde eveneens hogervermelde tarieven worden aangerekend. Echter, bij een continue samenwerking, en naargelang de aard van het dossier, kan eventueel slechts een bedrag tussen 75 Euro en 124 Euro forfaitair als ereloon worden aangerekend, naast de administratiekosten.

Indien U nog bijkomende informatie wenst, wordt deze graag gegeven.

27 januari 2000

De echtgenoot die de aanvraag bij de Rechtbank indient moet aantonen dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Voorwaarde is dat de echtscheiding geen gevoelige verslechtering van de materiële situatie van de kinderen meebrengt.

Bewijsmiddelen zijn: uittreksels uit het bevolkingsregister, fiscale en sociale documenten, getuigen.

De echtgenoten moeten gedurende minstens twee jaar afzonderlijk hebben geleefd met een gescheiden huishouding. Tenminste één van de echtgenoten moet dat zo gewild hebben.

De echtgenoten mogen nog wel contact hebben maar niet meer samen leven.

Het voordeel is dat de schuld van de andere niet moet worden aangetoond; er wordt geen vraag naar schuld gesteld.

Hoe zit het dan met het onderhoudsgeld ?

Diegene die de echtscheiding aanvraagt kan op verzoek van de andere worden veroordeeld tot betaling van onderhoudsgeld. Want diegene die de echtscheidingsprocedure op grond van vijf jaar feitelijke scheiding inleidt wordt vermoed diegene te zijn die de echtelijke verblijfplaats heeft verlaten.

Diegene die dus de procedure start wordt geacht schuldig te zijn aan het ontstaan van de feitelijke scheiding.

De echtgenoot-eiser kan de bewijslast wel omdraaien. Hij zal zelf moeten bewijzen dat niet hij maar wel de verweerder schuldig is aan het doen ontstaan van de feitelijke scheiding. Of het voortduren ervan.

Als diegene die de echtscheiding start er in slaagt te bewijzen dat de schuldige de andere echtgenoot is, dan moet hij geen onderhoudsgeld betalen.

De andere echtgenoot zal zelfs onderhoudsgeld kunnen vragen tegen diegene die de oorzaak is van het voortduren van de feitelijke scheiding.

Wanneer beide echtgenoten schuldig worden bevonden aan de feitelijke scheiding en de ontwrichting van het huwelijk dan vervalt iedere aanspraak op onderhoudsgeld.

We spreken hier niet voer het onderhoudsgeld van de kinderen dat los staat van de schuldvraag van de in hoofde andere echtgenoot.

Onderhoudsgeld kan nooit meer bedragen dan 1/3 van het netto-inkomen van de onderhoudsplichtige.

Wat kost dan zulke echtscheiding ?

Deze vraag en andere kunnen beantwoord worden door advocatenkantoor Van Loo & Partners.